داروسازی
داروسازی
موضوع این رشته تحصیلی :
در علم پزشکی بای مداوای یک بیمار، روشهای متعددی از جمله دارو درمانی، جراحی و روان درمانی وجود دارد. که در این میان داور درمانی به عنوان متداولترین شیوه در تمام دنیا شایع میباشد و رشته داروسازی، رشتهای است که در همین زمینه با بیماران و مردم مرتبط می گردد. همچنین یک داروساز در صورت ناموفق بودن رپیم دارو درمانی باید علل عدم موفقیت را بررسی کند؛ از هیمن رو میتوان گفت رشته داروسازی بخشی از علوم پزشکی است که در رابطه با تولید و ساخت دارو، بررسی وضعیت دارو در بدن انسان و موجودات زنده و میزان تاثیر دارو در سلامت جامعه و کم کردن بحرانهای بیماری زا نقش ایفا میکند. به عبارت دیگر، رشته دارو سازی به شناخت ماده موثر، فرموله کردن ( تبیدل ماده موثر به فرمی که قبل مصرف برای بیمار باشد مثل قرص، کپسول، شربت یا استفاده از روشهای تزریقی) و بررسی اثرات دارو بر بردن بیمار میپردازد.
تواناییهای لازم:
دارو سازی، تلفیقی از علوم پایه و بالینی است و به همین دلیل توانمندی در دروس فیزیک، شیمی و زیست شناسی برای این رشته ضروری است، همچنین دانشجوی این رشته برای ارائهی خدمات به بیماران باید بتواند با افراد، به درستی ارتباط برقرار کرده و خوب صحبت کند و در ضمن فردی سخت كوش و جدي باشد چون دروس اين رشته بسيار فراگير و متنوع بوده و هم جنبههاي حفظي و هم جنبه ي دركي و تحليل دارد و در نتيجه به همت و تلاش قابل توجه نيازمند است.
موقعيت شغلي در ايران :
حدود 90 درصد فارغ التحصيلان اين رشته جذب بازار كار مي شوند كه از اين ميان، بيش از 80 درصد جذب داروخانهها و ما بقي در صنايع داروسازي( صنعت ساخت و كنترل دارو) و كارخانههاي آرايشي ـ بهداشتي مشغول به كار ميشوند يا در كارهاي اجرايي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي فعاليت ميكنند . از سوي ديگر در حال حاضر، حدود 97 درصد داروهاي مورد نياز كشور ( از نظر عدد) در كارخانههاي متعدد داروسازي داخل كشور ساخته ميشود و بدون شك به كارشناسان اين رشته نياز هست. اين در حالي است كه اكثر كارخانههاي داروسازي كشور، داري واحدي به نام واحد تحقيقات هستند و امكان فعاليت تحقيقاتي براي فارغ التحصيلان علاقه مند مهياست.
دكتراي داروسازي
پزشكان و طبيبان قديم در عين حالي كه به تشخيص و شناسايي بيماري اشتغال داشتند، وظيفهي ساخت انواع داروها را نيز به عهده ميگرفتند؛ اما هم اكنون شناسايي و تشخيص بيماري به عهدهي پزشك بوده ،ولي تهيه و توليد و كنترل داروها بر عهدهي داروساز است. فارغ التحصيلان اين رشته از آنجا كه عموماٌ با مردم در داروخانه ارتباط مستقيم دارند. معمولاً براي اقشار مختلف مردم شناخته شده هستند و علاقمندان نيز از وظايف اين حرفه،تصوير نسبتاً روشني در ذهن دارند. هدف از ايجاد رشتهي داروسازي ، تربيت افراد متخصصي است كه بتواند با همكاري ديگر رشتههاي علوم پزشكي، حفظ و ارتقاي بهداشت و سلامت جامعه را تضمين كنند. عموماً ما داروسازان را در داروخانهها ديدهايم، چرا كه اكثر فارغ التحصيلان اين رشته به عنوان مسئول فني يا نايب رئيس، جذب انواع داروخانههاي دولتي، نيمه دولتي و خصوصي ميشوند و يا مستقيما به تأسيس داروخانههاي جديد اهتمام ميورزند. اما وظايف داروساز و هدف اين رشته ميتواند چيزي بالاتر و بيشتر از اين باشد. شمار زيادي از مراكز تحقيقاتي، آموزشي، مراكز بهداشتي ـ درماني، مراكز صنعتي و توليدي، كارخانههاي توليد مواد آرايشي و بهداشتي، هلال احمر، كارخانههاي توليد و فرآوري مواد غذايي، ادارههاي بيمه و خدمات درماني، كارخانههاي داروسازي و واكسن سازي، مراكز توليد داروهاي دامي به تخصص داروسازان نيازمندند.داروسازي را ميتوان حلقهي واسطه بين رشتههاي علوم پايه (شيمي، فيزيك، زيست شناسي و...) و علوم پزشكي دانست. داروساز با شناخت خواص مواد، تجزيه و تحليل آنها، تركيب مواد و عناصر مختلف با منشاء طبيعي و مصنوعي و گياهي، به دارويي دست مييابد كه در شرايط خاص روي بخشهايي از بدن تأثير گذاشته و باث بهبودي و درمان بيمار ميشود. از اين رو رشتهي داروسازي در مقايسه با ديگر رشتههاي علوم پزشكي به آزمايشگاه و تحقيق و پژوهش وابستگي بيشتري دارد.
از جمله تواناييهايي يك داروساز ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
ارائه خدمات دارويي در داروخانه، بيمارستان، شبكههاي بهداشتي درماني، مركاز اطلاع رساني دارويي و كنترل مسموميت.
ارائه خدمات در كارخانجات دارويي، آرايشي بهداشتي ، غذايي و مواد اوليه دارويي .
مشاركت در بخش تحقيقات و پژوهشكدهها
طول دورهي دكتراي حرفهاي داورسازي حداقل 5 سال و حداكثر 8 سال است و دروس ارائه شده به شكل نظري، عملي، كارآموزي و پايان نامه است. دانشجويان بايد 20 واحد دروس عمومي و حدود 65 واحد دروس عمومي و حدود 65 واحد دروس پايه را بگذرانند. پس از گذراندن اين دروس از دانشجويان ، امتحان جامع علوم پايه گرفته ميشود كه در سطح كشور به طور هماهنگ برگزار ميشود و اگر دانشجو حد نصاب ثمرهي قبولي را دريافت كرد، ميتواند وارد دورهي بعد از علوم پايه شود كه در آن درسهاي تخصص و اصلي داورسازي ارائه ميشود. لازم به ذكر است كه امتحان جامع علوم پايه هر سال دوبار برگزار ميشود و دانشجو فقط ميتواند 4 بار در آن شركت كند و اگر بعد از 4 بار نتوانست حد نصاب نمرهي قبولي را به دست اورد طبق قوانين و مقرات ميتواند به يكي از رستههاي كارشناسي و يا كارداني مجاز تغيير شته دهد. دانشجوي اين رشته بعد از گذراندن دروس اصلي و تخصصي بايد يك موضوع پژوهشي را به عنوان پايان نامه انتخاب كند و تا پايان تحصيلات بايد آن را به انجام برساند و در يك جلسه با حضور استادن راهنما و مشاور و استادن دارو، از موضوع پژوهشي خود دفاع كند. در صورت صحت و قبول موضوع پژوهشي ( پايان نامه) به او نمرهاي داده ميشود و دانشجو از اين پس فارغ التحصيلات در آزمون رشتههاي زير شركت كنند:
1ـ به شرط داشتن معدل كل بالاتر از 15 ميتوانند در دورههاي تخصصي شركت كنند تا به دريافت درجهي دكتراي تخصصي (ph.D) نايل شوند.
2ـ به همراه فارغ التحصيلان كارشناسي ارشد ديگر رشتهها ميتوانند در دروه دكتراي علوم پايهي پزشكي، مانند بيوشيمي، انگل شناسي پزشكي، ميكروب شناسي پزشكي ، فيزيولوژي، ويروس شناسي، ژنتيك و... شركت كنند و دكتراي تخصصي (ph.D) خود را در اين زمينهها كسب نمايند.
3ـ در صورت تمايل ميتوانند در كارشناسي ارشد رشتههاي علوم پزشكي شركت كنند:
اپيدميولوژي، ژنتيك انساني، علوم و صنايع غذايي( گرايش كنترل كيفي و بهداشتي)، ميكروب شناسي، ويروس شناسي، مهندسي پزشكي ، سم شناسي و...
